Nieuwe auteursrechtentool gelanceerd: regeljerechten.nl

Hoe regelt jouw instelling de rechten van online erfgoedmateriaal? Om het makkelijker te maken rechten uit te zoeken en licenties af te sluiten, is er binnen het werkprogramma Digitaal Erfgoed Zichtbaar een handig beslismodel ontwikkeld dat als bètaversie te vinden is via de website regeljerechten.nl. Met behulp van een aantal vragen krijg je inzicht in de auteursrechtelijke status van je werk en tips hoe je om moet gaan met die rechten.

Het model is nu beschikbaar in een bètaversie en in eerste instantie bruikbaar voor materialen als foto’s, archiefmateriaal en drukwerk. Aan het model kunnen geen rechten worden ontleend. In 2021 wordt het model verder uitgebreid en aangepast. De website wordt in beheer genomen door DEN Kennisinstituut cultuur & digitalisering.

Samenwerking en feedback vanuit het veld

Het beslismodel is tot stand gekomen op initiatief van het Netwerk Digitaal Erfgoed in samenwerking met DEN, de Koninklijke Bibliotheek, het Nationale Instituut voor Beeld en Geluid, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het Utrechts Archief, EYE Filmmuseum en Erfgoed Leiden en Omstreken. Bij de ontwikkeling zijn uiteindelijke gebruikers uit het veld gevraagd mee te denken, zodat het gebruikersperspectief centraal staat.

Het project is gestart met een inventarisatie van methodes en stappenplannen die nu al door erfgoedinstellingen gebruikt worden. Op basis daarvan is de eerste versie van het model gemaakt. Daarna zijn enkele prototypes gemaakt, die steeds getest zijn door erfgoedprofessionals. Ook bij deze bètaversie van het model verzamelen we feedback met een feedbackknop, waardoor iedereen die de tool gebruikt kan helpen deze beter te maken.

Toekomstperspectief

Regeljerechten.nl wordt in beheer genomen door DEN. De hiervoor genoemde instellingen blijven ook betrokken bij de verdere ontwikkeling, bijvoorbeeld door het geven van juridisch advies. In 2021 wordt het beslismodel verbeterd op basis van de feedback van gebruikers.

Daarnaast veranderen er komend jaar enkele zaken in de Auteurswet, met name voor erfgoedinstellingen. Deze wijzigingen worden ook opgenomen in het model. Verder wordt er een begin gemaakt met verbreding van het model, zodat ook culturele instellingen die andersoortige materialen in hun archieven hebben liggen, aan de slag kunnen met het uitzoeken van hun rechten.

Blijf op de hoogte van de verdere ontwikkelingen via de websites van DEN en het Netwerk Digitaal Erfgoed.

Seminar: Sustainability and libraries – the agenda 2030

Maandag 18 januari 2021; 11:00 – 12:00 uur (CET)

Bibliotheken zijn niet alleen per se duurzame instellingen, ze leveren ook een intensieve bijdrage aan bewustwording van de noodzaak van een duurzame samenleving. Waarom bibliotheken in Nederland en Duitsland hier een belangrijke maatschappelijke rol spelen, hoe zij kunnen bijdragen en welke voorbeelden er zijn, wordt gepresenteerd en besproken. De steun van internationale bibliotheekverenigingen zoals IFLA en EBLIDA bij deze wereldwijde uitdaging zal ook een onderwerp zijn in dit online-seminarie.

Sprekers:

  • Ton van Vlimmeren, EBLIDA President, Utrecht and Den Haag
  • Jacqueline Breidlid, German Library Association, Berlin

Moderator:

  • Hella Klauser, Network of Excellence for libraries (dbv/knb)

Het online seminar is gratis en in het Engels. Het seminar wordt niet opgenomen. Registratie is vereist: https://eur-nl.libcal.com/calendar/BID-FOBID-webinars.

Seminar: UX-design – User Experience Design en organisatie van onderzoeksondersteuning bij universiteitsbibliotheken

Op maandag 14 december gaat de Duits-Nederlandse dialoog over de toekomst van bibliotheken verder met een seminar over UX-design.

Hoe kan User Experience Design (UX-design) behulpzaam zijn bij alle verschillende behoeften en verwachtingen van bibliotheekgebruikers? UX-design omvat vaak het ontwerpen van websites en apps. Maar ook de beleving van bibliotheekgebruikers kan met UX Design in kaart worden gebracht om tot verbeteringen te komen.

In dit seminar vertellen de twee enthousiaste specialisten uit Hamburg en Amsterdam ons meer over UX Design in het algemeen en de mogelijkheden voor bibliotheken. Na hun presentaties is er tijd voor vragen en het delen van ervaringen.

Sprekers:

  • Nicole Clasen, ZBW Hamburg
  • Larissa Tijsterman, Universiteitsbibliotheek Amsterdam

Moderator:

  • Tecla ten Berge, Haagse Hogeschool

Het online seminar is gratis en in het Engels. Het seminar wordt niet opgenomen. Registratie is vereist: https://eur-nl.libcal.com/calendar/BID-FOBID-webinars.

Nederlands-Duitse dialoog over de toekomst van bibliotheken

In het kader van het Duits-Nederlandse partnerlandinitiatief bieden de brancheorganisaties FOBID en BID (Bibliothek & Information Deutschland) gezamenlijk een reeks online seminars aan. Elke maand worden onderwerpen besproken die op dit moment van belang zijn voor de ontwikkeling van de bibliotheken in beide landen. Twee specialisten uit beide landen bespreken onderwerpen uit alle gebieden van het bibliotheeklandschap zoals o.a. kunstmatige intelligentie, duurzaamheid in bibliotheken, internationale conferenties in crisistijden, UX design en bibliotheekpersoneel. Het format voor de seminars is steeds hetzelfde: 2 of 3 experts van beide landen, een moderator en er zal ruimte zijn voor discussie

De serie begint op maandag 16 november 2020 van 11-12 uur met het thema bibliotheekgebouwen. “Why do libraries need buildings?”, vraagt moderator Barbara Lison (Stadtbibliothek Bremen, IFLA president-elect) aan de twee deskundigen Theo Kemperman, directeur van de Bibliotheek Rotterdam, en Olaf Eigenbrodt, Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg, lid van de bouwcommissie dbv/VdB.

Wees live bij de bilaterale uitwisseling van deskundigen − een opname van het evenement is niet gepland.

Data en discussiethema’s:

  • Maandag 16 november 2020, 11 uur: Why do libraries need buildings?
  • Maandag, 14 december 2020, 11 uur: UX design
  • Maandag, 18 januari 2021, 11 uur: Bibliotheken en duurzaamheid
  • Maandag, 15 februari 2021, 11 uur: Kunstmatige intelligentie en bibliotheken
  • Maandag, 15 maart 2021, 11 uur: Bibliotheekmedewerkers
  • Maandag, 12 april 2021, 11 uur: Centrale dienstvoorzieningen voor openbare bibliotheken

De serie wordt voortgezet − heeft u suggesties voor onderwerpen voor een Duits-Nederlandse professionele uitwisseling? Mail naar international@bibliotheksverband.de

Reserveer de data alvast in uw agenda − maandelijks vanaf november 2020 − elke maandag, altijd om 11 uur ’s ochtends (Midden-Europese tijd), altijd met een actueel onderwerp en twee experts uit beide landen!

Klik hier voor gratis registratie voor het eerste seminar: https://eur-nl.libcal.com/event/3501120

Ga voor registratie van de overige seminars naar: https://eur-nl.libcal.com/calendar/BID-FOBID-webinars

Tiele fellowships 2021

De Dr. P.A. Tiele-Stichting stelt zich ten doel de wetenschappelijke studie van het boek in heden en verleden te bevorderen. Zij doet dat onder meer door het (doen) uitgeven van wetenschappelijke publicaties en het organiseren van symposia en lezingen. Recent heeft de Tiele-Stichting een fellowship-programma ontwikkeld om onderzoek op het terrein van boeken en lezen in Nederland en Vlaanderen nog meer te bevorderen.

Jaarlijks worden twee Tiele-fellows financieel en wetenschappelijk ondersteund. Eén fellow doet onderzoek naar een aspect van boek- en leescultuur in het verleden en één fellow doet onderzoek naar een aspect van boek- en leescultuur in het heden.

Victorines: oscar voor het Nederlandse bibliotheekwerk

Al ruim 30 jaar worden jaarlijks de Victorines uitgereikt. Deze unieke onderscheiding beloont individuen die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan het Nederlandstalige bibliotheekwerk of aan de ontwikkeling van het beroep.

Laureaten beschouwen de prijs als een bijzondere waardering voor hun werk. Prijswinnares Sofia Pires: “receiving the Victorine Scriptieprijs felt like the peak moment of a transformative intellectual journey”.

Ook dit jaar kunnen kandidaten zichzelf voordragen of voorgedragen worden. Dat kan tot 24 september. Je kunt één van de volgende Victorines winnen:

  • De beste publicatie: € 2500,- en de Victorine van Schaick Penning
  • Het meest innovatieve initiatief op ons vakgebied: € 2000,- 
  • Speciaal voor studenten: de Victorine voor de beste scriptie: € 1500,-

Alle vormen van publicatie kunnen in aanmerking komen. In 2018 won Maartje van de Kamp de initiatiefprijs: “Mijn blog ‘De Archiefkok’ is ontstaan uit liefde voor koken en archief. Dat de jury van de Victorine van Schaickprijs mij daarvoor de initiatiefprijs toekende, was een prachtige bekroning op het werk. Zeker toen duidelijk werd dat de nominatie afkomstig was van een lezer. Het geld heb ik gebruikt voor de aanschaf van een nieuwe oven. Zo kan ik ook in de toekomst de taarten van vroeger op tafel blijven zetten.”

De wijze waarop de prijs wordt uitgereikt alsmede de datum zal later bekend worden gemaakt en is afhankelijk van de situatie rondom de coronamaatregelen.

Meer informatie over de Vicorines: https://www.knvi.nl/victorine   

Nederland en IFLA Library Map of the World

Nederland maakt nu deel uit van de IFLA Library Map of the World. Dit is een bron van bibliotheekstatistieken en biedt gegevens op landniveau en een wereldwijde vergelijking van verschillende bibliotheek prestatiestatistieken per regio.

De Library Map of the World biedt ook toegang tot SDG-verhalen en laat zien hoe bibliotheken in verschillende landen bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

De Nederlandse pagina: https://librarymap.ifla.org/countries/Netherlands

Meer informatie is te vinden op de IFLA website: https://librarymap.ifla.org/about

COVID-19 en de impact op nationale bibliotheken

De Koninklijke Bibliotheek heeft op verzoek van CDNL (Conference of Directors of National Libraries) en in samenwerking met IFLA een onderzoek uitgevoerd naar de impact van COVID-19 op nationale bibliotheken. Het rapport geeft inzicht in de invloed van COVID-19 op de organisatie en de aanpassingen in de dienstverlening van 55 nationale bibliotheken.

Nederlandse bibliotheken en het coronavirus (COVID-19)

Het coronavirus zorgt ook bij de Nederlandse bibliotheken voor de nodige uitdagingen. De meeste bibliotheken zijn, in ieder geval, gesloten tot en met 6 april. Daardoor is fysieke collectie veelal tijdelijk niet beschikbaar voor gebruik. Het interbibliothecaire leenverkeer ligt grotendeels stil. Er wordt voornamelijk nog uit de digitale collectie geleverd. De diverse branches spannen zich in om de digitale collectie te promoten en deze collectie wordt waar mogelijk uitgebreid. Ook vindt er uitwisseling van ideeën en initiatieven tussen de bibliotheken plaats.

Koninklijke Bibliotheek en Openbare bibliotheken

Het aanbod aan gratis luisterboeken is uitgebreid. Sociale media wordt gebruikt om leestips met gebruikers te delen. Kinderboekenschrijvers hebben, op initiatief van de KB en stichting De Schoolschrijver, een voorleesserie ‘Huisarrest’ gemaakt over kinderen die vanwege een virus hun huis niet mogen verlaten. De leesbevorderende campagne rond het ‘thuislezen’ roept mensen op gebruik te maken van de diensten van onlinebibliotheek.nl of naar hun (online) boekhandel te gaan. Dit gebeurt via posters, sociale media, dagbladen en reclamespotjes op radio en televisie.

Meer informatie is te vinden op de website van de plaatselijke openbare bibliotheek, Koninklijke Bibliotheek , Bibliotheek online, Bibliotheek jeugd, Thuislezen.

Hogeschoolbibliotheken

De Hogeschoolbibliotheken richten zich op digitale ondersteuning. Veel leermaterialen zijn niet open beschikbaar maar vallen onder licenties. Het Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken, Vereniging Hogescholen en SURF (Coöperatieve Vereniging van Nederlandse Onderwijs- en Onderzoeksinstellingen) hebben een beroep gedaan op de Nederlandse uitgeverijen om, gedurende COVID-19 crisis, onbeperkt toegang te geven tot digitale studieboeken en leermiddelen. Daarnaast wordt opgeroepen om ook digitale platformen zo laagdrempelig mogelijk (liefst gratis) aan te bieden.

Meer informatie is te vinden op de website van Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken en de diverse hogescholen.

Universiteitsbibliotheken

De Universiteitsbibliotheken brengen de digitale collecties, e-learning modules en online dienstverlening nog meer onder de aandacht. Evenals de manieren om toegang te krijgen tot deze collecties. Veel wetenschappelijke uitgeverijen stellen wegens het coronavirus tijdelijk e-books, digitale bronnen en lesmateriaal gratis ter beschikking, of verhogen tijdelijk het aantal gebruikers dat tegelijk kan inloggen. Bij de meeste universiteitsbibliotheken is het mogelijk om fysieke boeken aan te vragen en te lenen. Wel duurt het langer voor een boek beschikbaar is. Uitleentermijnen worden zoveel mogelijk automatisch verlengd en eventuele boetes worden kwijtgescholden.

Meer informatie is te vinden op de website van de diverse universiteitsbibliotheken.