Uitgelicht bericht

Victorines: oscar voor het Nederlandse bibliotheekwerk

Al ruim 30 jaar worden jaarlijks de Victorines uitgereikt. Deze unieke onderscheiding beloont individuen die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan het Nederlandstalige bibliotheekwerk of aan de ontwikkeling van het beroep.

Laureaten beschouwen de prijs als een bijzondere waardering voor hun werk. Prijswinnares Sofia Pires: “receiving the Victorine Scriptieprijs felt like the peak moment of a transformative intellectual journey”.

Ook dit jaar kunnen kandidaten zichzelf voordragen of voorgedragen worden. Dat kan tot 24 september. Je kunt één van de volgende Victorines winnen:

  • De beste publicatie: € 2500,- en de Victorine van Schaick Penning
  • Het meest innovatieve initiatief op ons vakgebied: € 2000,- 
  • Speciaal voor studenten: de Victorine voor de beste scriptie: € 1500,-

Alle vormen van publicatie kunnen in aanmerking komen. In 2018 won Maartje van de Kamp de initiatiefprijs: “Mijn blog ‘De Archiefkok’ is ontstaan uit liefde voor koken en archief. Dat de jury van de Victorine van Schaickprijs mij daarvoor de initiatiefprijs toekende, was een prachtige bekroning op het werk. Zeker toen duidelijk werd dat de nominatie afkomstig was van een lezer. Het geld heb ik gebruikt voor de aanschaf van een nieuwe oven. Zo kan ik ook in de toekomst de taarten van vroeger op tafel blijven zetten.”

De wijze waarop de prijs wordt uitgereikt alsmede de datum zal later bekend worden gemaakt en is afhankelijk van de situatie rondom de coronamaatregelen.

Meer informatie over de Vicorines: https://www.knvi.nl/victorine   

Uitgelicht bericht

Nederland en IFLA Library Map of the World

Nederland maakt nu deel uit van de IFLA Library Map of the World. Dit is een bron van bibliotheekstatistieken en biedt gegevens op landniveau en een wereldwijde vergelijking van verschillende bibliotheek prestatiestatistieken per regio.

De Library Map of the World biedt ook toegang tot SDG-verhalen en laat zien hoe bibliotheken in verschillende landen bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

De Nederlandse pagina: https://librarymap.ifla.org/countries/Netherlands

Meer informatie is te vinden op de IFLA website: https://librarymap.ifla.org/about

Uitgelicht bericht

Jaarverslag 2019 en werkplan 2020 RDA-commissie

In 2019 is de RDA-commissie doorgegaan met het vertalen van de zogenaamde “RDA Reference” in het Nederlands. De vertaalde secties worden gepubliceerd in het RDA-register. Er is ook een website opgezet die in het najaar live is gegaan. Het volledige jaarverslag is te vinden op de website van de RDA-commissie.         

In 2020 wordt een studiedag georganiseerd met het thema “ADH van theorie naar praktijk”. De nieuwe RDA Toolkit wordt eind 2020 verwacht. Het volledige werkplan is te vinden op de website van de RDA-commissie.               

COVID-19 en de impact op nationale bibliotheken

De Koninklijke Bibliotheek heeft op verzoek van CDNL (Conference of Directors of National Libraries) en in samenwerking met IFLA een onderzoek uitgevoerd naar de impact van COVID-19 op nationale bibliotheken. Het rapport geeft inzicht in de invloed van COVID-19 op de organisatie en de aanpassingen in de dienstverlening van 55 nationale bibliotheken.

Nederlandse bibliotheken en het coronavirus (COVID-19)

Het coronavirus zorgt ook bij de Nederlandse bibliotheken voor de nodige uitdagingen. De meeste bibliotheken zijn, in ieder geval, gesloten tot en met 6 april. Daardoor is fysieke collectie veelal tijdelijk niet beschikbaar voor gebruik. Het interbibliothecaire leenverkeer ligt grotendeels stil. Er wordt voornamelijk nog uit de digitale collectie geleverd. De diverse branches spannen zich in om de digitale collectie te promoten en deze collectie wordt waar mogelijk uitgebreid. Ook vindt er uitwisseling van ideeën en initiatieven tussen de bibliotheken plaats.

Koninklijke Bibliotheek en Openbare bibliotheken

Het aanbod aan gratis luisterboeken is uitgebreid. Sociale media wordt gebruikt om leestips met gebruikers te delen. Kinderboekenschrijvers hebben, op initiatief van de KB en stichting De Schoolschrijver, een voorleesserie ‘Huisarrest’ gemaakt over kinderen die vanwege een virus hun huis niet mogen verlaten. De leesbevorderende campagne rond het ‘thuislezen’ roept mensen op gebruik te maken van de diensten van onlinebibliotheek.nl of naar hun (online) boekhandel te gaan. Dit gebeurt via posters, sociale media, dagbladen en reclamespotjes op radio en televisie.

Meer informatie is te vinden op de website van de plaatselijke openbare bibliotheek, Koninklijke Bibliotheek , Bibliotheek online, Bibliotheek jeugd, Thuislezen.

Hogeschoolbibliotheken

De Hogeschoolbibliotheken richten zich op digitale ondersteuning. Veel leermaterialen zijn niet open beschikbaar maar vallen onder licenties. Het Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken, Vereniging Hogescholen en SURF (Coöperatieve Vereniging van Nederlandse Onderwijs- en Onderzoeksinstellingen) hebben een beroep gedaan op de Nederlandse uitgeverijen om, gedurende COVID-19 crisis, onbeperkt toegang te geven tot digitale studieboeken en leermiddelen. Daarnaast wordt opgeroepen om ook digitale platformen zo laagdrempelig mogelijk (liefst gratis) aan te bieden.

Meer informatie is te vinden op de website van Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken en de diverse hogescholen.

Universiteitsbibliotheken

De Universiteitsbibliotheken brengen de digitale collecties, e-learning modules en online dienstverlening nog meer onder de aandacht. Evenals de manieren om toegang te krijgen tot deze collecties. Veel wetenschappelijke uitgeverijen stellen wegens het coronavirus tijdelijk e-books, digitale bronnen en lesmateriaal gratis ter beschikking, of verhogen tijdelijk het aantal gebruikers dat tegelijk kan inloggen. Bij de meeste universiteitsbibliotheken is het mogelijk om fysieke boeken aan te vragen en te lenen. Wel duurt het langer voor een boek beschikbaar is. Uitleentermijnen worden zoveel mogelijk automatisch verlengd en eventuele boetes worden kwijtgescholden.

Meer informatie is te vinden op de website van de diverse universiteitsbibliotheken.

Vooraankondiging studiedag ‘RDA van theorie naar praktijk’ 9 juni 2020

Op dinsdag 9 juni organiseert de Nederlandse RDA Commissie een studiedag in Den Haag.

RDA bestaat inmiddels 10 jaar en wordt op veel plaatsen steeds meer gebruikt. Het is daarom hoog tijd om volgende stappen te zetten: technische vernieuwingen door te voeren, linked data-mogelijkheden uit te breiden en een steeds internationalere doelgroep te bedienen. Deze studiedag laat op een pragmatische manier zien wat er nu al mogelijk is en wat er nog te wensen overblijft.

Meer informatie is te vinden op de website van de RDA Commissie

Nieuwsbrief auteursrecht november 2019

In de nieuwsbrief komt aan de orde: DSM-richtlijn in Brussel aangenomen; Internationaal World Intellectual Property Organisation (WIPO); Implementatie DSM-richtlijn in Nederland: concept wetsvoorstel en consultatie; Publiek Domein Dag 2020; Rechtspraak over inbreukmakende overnames van foto’ s; Technische bescherming tegen framen en embedden naar gratis beschikbaar gesteld erfgoed?; Advies in zaak TomKabinet (verkoop tweedehands e-books); EU richtlijn hergebruik overheidsinformatie herzien

Register omgezette werken online beschikbaar

Voor mensen die niet (meer) in staat zijn gedrukte of digitaal gepubliceerde werken te lezen is in Nederland een bibliotheekvoorziening voor personen met leeshandicap beschikbaar. Voortgekomen uit het blindenbibliotheekwerk is de huidige voorziening onder de naam Aangepast Lezen sinds 2015 een verantwoordelijkheid van de Koninklijke Bibliotheek (KB). Deze Bibliotheek voorziening werkt vanuit dezelfde publieke waarden als de openbare bibliotheek en is verankerd in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob; art 9c), maar is vrijgesteld van het bestalen van een leenrechtvergoeding.

Onder regie van de KB geven de volgende organisaties uitvoering aan deze bibliotheekvoorziening: Bibliotheekservice Passen Lezen (BPL) voor de collectie en de front office voor de leden, Dedicon en de CBB voor de productie van de aangepast lezen versies van gepubliceerde werken in braille, grootletter, gesproken of digitale vorm.

Op basis van een beperking in de Auteurswet (art. 15 jt/m m) kunnen Dedicon en CMM zonder voorafgaande toestemming een auteursrechtelijk beschermd werk omzetten naar een aangepast lezen kopie en deze toevoegen aan de uitleencollectie van BPL en/of de lokale bibliotheek. De kopie kan uitsluitend ten goede komen aan personen met een leeshandicap. De uitvoering van deze beperking is in goede afstemming met de rechthebbenden vervat in een regeling die overeengekomen is tussen de KB, de Mediafederatie en Dedicon; de Regeling Toegankelijke Lectuur voor mensen met een leesbeperking 2019-2021. In tegenstelling tot eerdere regelingen is in deze Regeling de meldingsplicht van een voorgenomen omzetten komen te vervallen. In de plaats daarvan is afgesproken dat partijen zich zullen inspannen om te controleren of een toegankelijk werk commercieel of anderszins beschikbaar is zodat dubbele productie wordt vermeden.  

In dit register worden alle werken van algemene lectuur getoond die sinds 1 januari 2019 zijn omgezet naar een toegankelijke versie. De werken zijn vindbaar op titel, auteur, uitgever en ISBN. De datum beschikbaar verwijst naar de dag waarop het omgezette werk is toegevoegd aan de collectie van de bibliotheekvoorziening voor personen met een leeshandicap.

Met dit register van omgezette werken Algemene Lectuur draagt Dedicon ten behoeve van betrokken partijen zorg voor de openbaar toegankelijke registratie van werken die zijn omgezet voor de bibliotheekvoorziening voor mensen met een leesbeperking (conform art. 3 Regeling). Het register beval uitsluitend werken van Algemene Lectuur (fictie en non-fictie).